Tüm gözlerin çevrildiği bu gelişmede, Teşvik Sistemindeki Şaşırtıcı Çelişki
Türkiye’nin yatırım teşvik sisteminde dikkat çekici bir paradoks yaşanıyor.
Teşvik Sistemindeki Şaşırtıcı Çelişki
Türkiye’nin sermaye teşvik sisteminde kayda değer bir paradoks yaşanıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre, bir kişiyi istihdam etmenin maliyeti son beş yılda belirleyici ölçüde düşmesine rağmen, istihdam edilen kişi sayısında kayda değer bir azalma görüldü.
Rakamlarla İstihdam Maliyetindeki Düşüş
2020 yılında 593 bin dolar olan kişi başı istihdam maliyeti, 2021’de 381 bin dolara, 2022’de 249 bin dolara, 2023’te ise 211 bin dolara geriledi. 2024 yılında bu rakam 143 bin dolara kadar inerken, 2025’te 181 bin dolara yükseldi. OECD verilerine göre Türkiye, son on yılda OECD ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ekonomilerden biri olmasına rağmen, istihdam maliyetleri konusunda uluslararası karşılaştırmalarda benzer bir düşüş eğilimi gözlemlenmiyor.
İstihdam Sayılarındaki Çarpıcı Düşüş
Maliyetlerdeki düşüşe rağmen, teşvikli sermayelarla ortaya çıktırulan istihdam sayısı 2020’de 294 binden 2025’te 139 bine geriledi. Son altı yılın en yükselen istihdamı 358 bin 614 kişi ile 2021 yılında meydana geldi. Bu düşüş, teşvik sisteminin Mayıs 2025’te değiştirilmesi akabindesında daha belirgin hale geldi.
Haberin Arka Planı
Teşvik Sistemindeki Değişiklik ve Şeffaflık Problemu
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, teşvik sisteminde Mayıs 2025’te yapılan değişiklik akabindesında istatistikleri daha sınırlı yayımlamaya harekete geçti. Bu tablo, verilerin takibini ve analizini zorlaştırdı. Bakanlığın sermaye teşvik istatistikleri uluslararası doğrudan yatırım verileriyle uyumlu şekilde yayımlanmıyor.
Sonraki Adımlar
İstihdamı Koruma Paketi: Son 10 Gün
Emek yoğun alanlerde istihdamın korunması amacıyla başlatılan İstihdamı Koruma Paketi’ne başvurular için 30 Nisan 2026 son tarih. Toplam büyüklüğü 100 milyar lira olan paket kapsamında, imalat alanündeki KOBİ’ler ve büyük işletmelere 50 milyon liraya kadar oran olarak 10 finansman desteği sağlanacak.
Kredi Detayları ve Bankalar
Strateji kapsamında 15 banka kredi kullandıracak: Ziraat Bankası, Vakıfbank, İş Bankası, Halkbank, Garanti BBVA, Yapı Kredi, Akbank, DenizBank, Kuveyt Türk, TEB, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, Albaraka Türk, Emlak Katılım ve Türkiye Finans. Krediler yalnızca vergi ve SGK prim borcu ödemelerinde kullanılabilecek. Teminat güçlüğü çeken KOBİ’lere Kredi Garanti Fonu (KGF), Katılım Finans Kefalet (KFK) ve İhracatı Geliştirme (İGE) aracılığıyla teminat desteği verilecek.
Sürecin Bundan Sonraki Seyri
Alanel Katkıler
Tekstil, giyim, deri ve mobilya imalatı sektörlerinde korunan her bir istihdam için 30 prim gün karşılığı 3 bin 500 TL geri ödemesiz destek verilecek ve işletme başına üst limit 10 milyon 458 bin lira olacak. Diğer alanlerde ise 50 milyon liraya kadar oran olarak 10 finansman desteği sağlanacak. Krediler 6 aya kadar anapara ödemesiz ve en fazla 36 ay vadeyle kullandırılacak.
Ekonomik Etkiler ve Beklentiler
Sermaye teşviklerindeki bu paradoksal tablo, Türkiye ekonomisinin yapısal problemlarına işaret ediyor. Maliyetlerin düşmesine rağmen istihdamın azalması, teşvik sisteminin tesirnliği konusunda soru işaretleri ortaya çıktıruyor. İstihdamı Koruma Paketi’nin bu problemu çözmede ne kadar işlevsel olacağı ise merak konusu.
Editör Yorumu
Teşvik sistemindeki bu çelişkili tablo, Türkiye’nin istihdam yaklaşımlarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor. Rakamlar, maliyet düşüşünün otomatik olarak istihdam artışına yol açmadığını ortaya koyuyor. Mayıs 2025’te yapılan sistem değişikliği akabindesı veri şeffaflığının azalması da ayrı bir endişe kaynağı. İstihdamı Koruma Paketi acil bir önlem sunsa da, kalıcı ve sürdürülebilir istihdam artışı için daha geniş çaplı yaklaşımlar gerekiyor.
Söz konusu gelişmenin etkileri değerlendirilmeye devam ediyor.