Yapılan açıklamalar doğrultusunda, Türkiye’nin Carry Trade Serüveni: 24 Yıllık Analiz
Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski TCMB Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, Türk Lirası’ndaki faiz getirilerinin dolar.
Türkiye’nin Carry Trade Serüveni: 24 Yıllık Analiz
Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski TCMB Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, Türk Lirası’ndaki faiz getirilerinin dolar bazlı performansını (carry trade) 2000 yılından bu yana analiz eden çarpıcı veriler dile getirdi. Kara’nın sosyal medya paylaşımları ve ekonomi profesörleriyle yaptığı diyaloglar, Türkiye’nin carry trade serüvenindeki dönemsel farklılıkları gözler önüne serdi.
En Kazançlı Dönem: 2001-2008
Prof. Dr. Kara’nın dile getirdiğı grafiğe göre, Türkiye’nin carry trade sermayecılarına en yüksek getiriyi sağladığı dönem 2001-2008 yılları arası oldu. Bu dönemde yükselen faiz oranları ve görece istikrarlı kur yapısı, dolar bazlı kayda değer kazançlar sağladı. Kara, bu tablou “2001 sonrası dönemde pozitif carry’nin enflasyonla mücadelenin bir yan etkisi olarak gün yüzüne çıktığını” vurguladı.
Öne Çıkan Noktalar
Zarar Dönemi: 2012-2023
Analize göre tablo 2012-2023 döneminde tamamen tersine döndü. Kur artışlarının faiz getirilerini aşması nedeniyle carry trade yapan sermayecılar belirleyici ölçüde zarar etti. Prof. Dr. Kara bu dönemi “carry yapan perişan olmuş” sözleriyle özetledi.
Incelemelara göre, Türkiye’de carry trade işlemlerinin belirleyicileri incelendiğinde kur belirsizliğinin işlem hacmi üzerinde kısa ve uzun dönemde tesirsinin olmadığı, faiz oranı farkının ise kısa dönemde carry trade işlemlerini tesir ettiği görülüyor. Uluslararası risk algısının carry trade belirleyicileri üzerine etkisini inceleyen araştırmalar, Türkiye, İngiltere ve ABD’de carry trade etkinlikinin temel belirleyicilerinin küresel risk algısının yüksek ve düşük olduğu dönemler açısından farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor.
İlgili Tarafların Görüşleri
2024 Akabindesı: Yapısal Değişim
Prof. Dr. Kara, 2024 sonrası aşamate carry trade’in yeniden öne çıktığına dikkat çekti. Buna karşın bu kez tabloun farklı olduğunu vurgulayan Kara, “Son üç yılda uygulanan kur rejimi nedeniyle pozitif carry yaklaşım setinin merkezine yerleşti. Niyet bu değildi ama akıbet bu gerçekleşti” ifadelerini kullandı.
Sürecin Bundan Sonraki Seyri
Akademisyenlerden Yorumlar
Prof. Dr. Emre Alkin, Kara’nın paylaşımlarına yaptığı yorumda 2001-2008 dönemine ilişkin farklı bir perspektif takdim etti: “2001 ve 2008 arasında kur kontrolü yoktu ki. Birçok reform yapılıyor ve Türkiye’ye sabit sermaye sermayeı geliyordu. Dolayısıyla ‘döviz kurunu tutup faizleri de yükselttik hadi gelin’ diyen kimse yoktu.”.
Eski Hazine Yöneticisi Murat Aysan ise piyasacı gözüyle yaptığı değerlendirmede, “2018-2023 döneminde mekanizma bozulunca bedel ödemeden devam etmek olmuyor. Bugünkü ödenen kur faiz makası bedeli bugünün değil, 2018-2023 arasınınki” görüşünü dile getirdi.
Editör Yorumu
Prof. Dr. Hakan Kara’nın analizi, Türkiye’nin carry trade dinamiklerinin basit bir faiz-kur ilişkisinden çok daha karmaşık makroekonomik yaklaşımlarla şekillendiğini gösteriyor. 2001-2008 dönemindeki yapısal reformların getirdiği istikrar ile sonraki dönemlerdeki politik tercihlerin carry trade getirileri üzerindeki belirleyici etkisi, sermayecılar için belirleyici dersler içeriyor. Bilhassa 2024 sonrası dönemde pozitif carry’nin yaklaşım merkezine yerleşmesi, Türkiye ekonomisinin küresel finansal sistemle entegrasyonundaki değişimün önemli bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Bu önemli gelişmenin yansımaları önümüzdeki günlerde netleşecek.