Gündeme gelen son gelişmelere göre, Hobi bahçeleri tartışması yeniden alevlendi
Türkiye, tarım arazilerine yapılan hobi bahçeleri konusunda yeniden ikiye bölünmüş durumda.
Hobi bahçeleri tartışması yeniden alevlendi
Türkiye, tarım arazilerine yapılan hobi bahçeleri konusunda yeniden ikiye bölünmüş tabloda. Sayıları 11 bin olarak ifade edilen buna karşın gerçekte çok daha fazla gerçekleştiğu belirtilen hobi bahçelerindeki yapıların yıkılıp yıkılmaması konusu yeniden konuin üst sıralarına yerleşti.
Bir tarafta hobi bahçelerinin hukuka aykırı şekilde kaçak olarak tarım arazilerine gerçekleştirildiğını ve yasaların uygulanarak bu yapıların yıkılmasını isteyenler var. Diğer tarafta ise yazlık alacak paraları olmadığını, çocuklarının ayağı toprağa değsin, kendi sebzelerini meyvelerini üretmek için hobi bahçesi aldıklarını ve bunların yıkılmasına şiddetle karşı çıkanlar bulunuyor.
Yasal düzenlemeler yetersiz kaldı
Hükümet, hobi bahçelerindeki yapıların yıkılması için yasa ve yönetmelik çıkarıyor buna karşın yıkılması bir yana, hobi bahçelerinin sayıları her yıl daha da yükseliyor. Problem her geçen gün daha da büyüyor.
Hobi bahçeleri ile ilgili tartışma yeni değil. Bundan 6 yıl evvel, 4 Kasım 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7255 Sayılı Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun ile hobi bahçelerindeki yapıların yıkılmasına hüküm verilmiş ve büyük tartışmaya neden olmuştu.
Yasal sürecin arka stratejiı
2005 yılında kabul edilen 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Yasası, tarım topraklarını korumak üzere çıkarılan belirleyici bir yasa olmasına rağmen uygulanamadı. Tarım toprakları amaç dışı kullanıldığı için 2020 yılında torba yasa ile yeni düzenlemeler gerçekleştirildi ve cezalar artırıldı. Buna karşın bu yasa da tarım arazilerini korumaya yetmedi.
Bilinmesi Gereken Detaylar
Şimdi, Tarım ve Orman Bakanlığı yasa ile koruyamadığı arazileri yıllar akabinde çıkardığı yönetmeliklerle korumaya çalışıyor. 4 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Arazi Kullanım Planlaması Sistem Yönetmeliği ve Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik ile bu problemu çözmeye çalışıyor.
Getirilen cezalar ve yaptırımlar
7255 sayılı torba yasa ile getirilen düzenlemeler özetle şunları içeriyor:
Tarım arazilerini hisselere ayırarak amacı dışında kullananlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezası verilecek. Bunun yanı sıra tüzel kişi hakkında 50 bin TL’den 250 bin TL’ye kadar idari para cezası uygulanacak.
Neden Önemli?
Tarım arazisine hobi bahçesi kurulması tablounda valilikçe resen tespit yaptırılarak sorumlulara 1000 TL’den az olmamak kaydıyla bozulan arazinin her metrekaresi için 10 TL idari para cezası uygulanacak. Büyük ovalardaki yapılaşmanın cezası iki kat olarak uygulanacak.
İzinsiz yapılar bir ay içinde belediyeler veya il özel idareleri tarafından yıkılacak ve arazi yeniden tarımsal üretime uygun hale getirilecek.
Çiftçinin ekonomik problemları temel neden
Konunun en can alıcı noktası, çiftçinin üretimden para kazanamaması. Artan üretim maliyetleri karşısında ürettiği ürün para etmeyen çiftçi, tarlasını elinden çıkarmak zorunda kalıyor.
Merak Edilen Soruların Yanıtları
Bir emlakçı gelip biraz daha yükselen bir fiyat verince çiftçi, yıllarca üretim yapacağı toprağını elden çıkarıyor. Yıllarca ektiği üründen alacağı paradan daha fazlasına ve geleceği de umutsuz gördüğü için araziyi satıyor.
Almanya modeli örnek gösteriliyor
Almanya’da hobi bahçeciliği tümüyle düzenlenmiş tabloda. Kuralları belirlenmiş, ağırlıklı olarak kilise ve belediye arazilerine yapılan 1.4 milyon hobi bahçesi bulunuyor. Hobi bahçeleri ile ilgili derneklerin ortaya çıktırduğu 19 hobi bahçesi federasyonu ve Federal Küçük Bahçe Yasası var.
Almanya’da kimse verimli tarım arazilerine hobi bahçesi kuramıyor. Her şey yasaya bağlanmış ve herkes yasaya uyuyor.
Tedbir önerileri
Uzmanlar, sorunun çözümü için öncelikle hobi bahçeleri ile ilgili tablo tespiti yapılması gerektiğini belirtiyor. Ne kadarının verimli tarım arazilerinde, ne kadarının artık tarım arazisi olma vasfını yitirmiş alanlarda gerçekleştiğunun belirlenmesi önem taşıyor.
Tedbir için verimli tarım arazilerinde çiftçinin para kazanacağı ve üretime devam edeceği bir tarım yaklaşımsı uygulanması gerekiyor. Almanya örneği incelenerek uygun alanlarda, kuralları belirlenmiş ve yasalardan taviz vermeden, verimli tarım arazileri yerine belediye ve hazineye ait arazilerde hobi bahçeciliğinin yapılması sağlanabilir.
Editör Yorumu
Hobi bahçeleri sorunsi yalnızca bir yapılaşma sorunu değil, aynı zamanda tarım yaklaşımlarının iflasının bir göstergesi. Çiftçinin üretimden kazanamadığı bir sistemde, verimli arazilerin rant alanına dönüşmesi kaçınılmaz oluyor. Yasal düzenlemeler ve cezalar tek başına tedbir olamıyor çünkü problemun kökeninde yapısal ekonomik problemler yatıyor. Tarımda karlılığı artıracak yaklaşımlar uygulanmadığı sürece, benzer problemların farklı şekillerde ortaya çıkması mümkün görünüyor.
Konuya ilişkin yeni açıklamaların gelmesi bekleniyor.