Her unutkanlık Alzheimer değil: Farkı günlük hayat gösteriyor Dünya Sağlık Örgütü’nün güncel verilerine göre dünya genelinde 57 milyon kişi demansla yaşıyor ve her yıl yaklaşık 10 milyon yeni vaka ortaya çıkıyor. Demans vakalarının yüzde 60–70’ini oluşturan Alzheimer hastalığında ise her unutkanlık aynı anlamı taşımıyor. Erdem Hastanesi Çakmak Şubesi Nöroloji Hekimi Uzm. Dr. Nurgül Gürgen, “Anahtarı nereye koyduğunuzu zaman zaman unutabilirsiniz. Ancak yıllardır kullandığınız bir yolu bulmakta zorlanmak, tanıdığınız bir yerde yönünüzü kaybetmek veya daha önce kolaylıkla yaptığınız günlük işleri yapamamak daha dikkatle değerlendirilmesi gereken değişikliklerdir” dedi.Günlük hayatın yoğunluğu içinde bir ismi, randevuyu ya da anahtarın yerini zaman zaman unutmak herkesin başına gelebiliyor. Ancak unutkanlığın giderek sıklaşması, kişinin günlük yaşamını etkilemeye başlaması ve buna yön bulma, kelime seçme, planlama ya da problem çözme gibi alanlardaki güçlüklerin eşlik etmesi daha yakından değerlendirilmesi gereken bir tabloya işaret edebiliyor.Dünya Alzheimer Ayı kapsamında Alzheimer hastalığının erken belirtilerine dikkat çeken Erdem Hastanesi Çakmak Şubesi Nöroloji Hekimi Uzm. Dr. Nurgül Gürgen, “Her unutkanlık Alzheimer değildir. Burada önemli olan yalnızca kişinin bir şeyi unutması değil; bilişsel becerilerinde zaman içinde ortaya çıkan değişimin süreklilik göstermesi ve günlük hayatını etkilemeye başlamasıdır” dedi.Unutkanlığın kendisi kadar niteliği de önemliYaşa bağlı unutkanlık ile değerlendirilmesi gereken bilişsel değişiklikler arasındaki farkın, unutkanlığın niteliğinde aranması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Gürgen, “Kişi anahtarını nereye koyduğunu zaman zaman unutabilir ve bir süre sonra hatırlayabilir. Ancak daha önce defalarca kullandığı bir yolu nasıl gideceğini unutması, tanıdığı bir yerde yönünü kaybetmesi veya bulunduğu yer konusunda kafa karışıklığı yaşaması daha dikkatle ele alınması gereken durumlardır” dedi.Alzheimer hastalığında bellek sorunlarının önemli belirtiler arasında yer aldığını ancak tablonun yalnızca unutkanlıkla sınırlı olmadığını vurgulayan Uzm. Dr. Gürgen, “Yakın zamanda yaşananları veya konuşulanları hatırlamakta güçlük, aynı soruları kısa aralıklarla tekrarlama, kelime bulmakta zorlanma, zaman ve mekân konusunda kafa karışıklığı, planlama ve problem çözme becerilerinde gerileme ile daha önce rahatlıkla yapılan günlük işleri tamamlamakta zorlanma gibi değişiklikler de görülebilir” dedi.Değişimi ilk yakınları fark edebilirAlzheimer belirtilerinin her zaman kişinin kendisi tarafından fark edilmeyebileceğini söyleyen Uzm. Dr. Gürgen, yakınların gözleminin bu nedenle önemli olduğunu belirterek “Kişi yaşadığı değişiklikleri fark etmeyebilir veya bunları yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirebilir. Yakınlarının zaman içinde ortaya çıkan bilişsel ve davranışsal farklılıkları gözlemlemesi bu açıdan değerli. Özellikle kişinin günlük yaşamını etkileyen ve giderek belirginleşen değişiklikler göz ardı edilmemeli” ifadelerini kullandı. Unutkanlıkta süreklilik varsa dikkat Unutkanlık yaşayan kişinin kendi kendine Alzheimer tanısı koymasının doğru olmadığının altını çizen Uzm. Dr. Gürgen, “Unutkanlığın pek çok farklı nedeni olabilir. Bu nedenle değerlendirmede belirtilerin ne zaman başladığı, zaman içinde nasıl değiştiği, günlük hayatı ne ölçüde etkilediği ve başka bilişsel değişikliklerin eşlik edip etmediği birlikte ele alınır. Şikâyetlerin süreklilik göstermesi veya belirginleşmesi halinde profesyonel değerlendirme alınması gerekir” dedi.Hayat tarzı değişiklikleri riski azaltmaya katkı sunar Bilişsel gerileme ve demans riskini azaltacak yaklaşımları sıralayan Uzm. Dr. Gürgen, “Fiziksel olarak aktif olmak, sigara kullanmamak, sağlıklı ve dengeli beslenmek, sosyal ve bilişsel açıdan aktif kalmak, sağlıklı kiloyu korumak; tansiyon, kolesterol ve kan şekeri düzeylerini kontrol altında tutmak risk yönetimine katkı sağlar” dedi. Uzm. Dr. Nurgül Gürgen sözlerini, “Unutkanlığı yaşlanmanın doğal ve kaçınılmaz bir sonucu olarak görüp geçiştirmemek önemli. Özellikle kişinin günlük yaşamında daha önce olmayan değişiklikler ortaya çıkıyorsa zamanında değerlendirme yapılması, hem kişinin hem de yakınlarının süreci daha doğru yönetmesine yardımcı olabilir” diyerek tamamladı.
