Yapılan açıklamalar doğrultusunda, Altın Stokundaki Yıllık Değer Artış Kazancı 200 Milyar Dolara İndi
Son bir yılda altın fiyatlarındaki yükselişin getirdiği değer artış kazancı, mart ayında savaş dönemindeki fiyat hareketlerinden etkilendi.
Altın Stokundaki Yıllık Değer Artış Kazancı 200 Milyar Dolara İndi
Son bir yılda altın fiyatlarındaki yükselişin getirdiği değer artış kazancı, mart ayında savaş dönemindeki fiyat hareketlerinden tesirlendi. QNB ekonomistlerinin analizine göre, martta altın stokundaki yıllık değer artış kazancının 97 milyar doları ortaya çıktı.
Altın Fiyatlarındaki Yükseliş
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü mart ayında altın fiyatları güvenli liman talebinin tesirsiyle yükseldi. Altının ons fiyatı martta oran olarak 11.5’e yakın yükseldi. Bu artış, son 1 yılda fiyat yükselişiyle ortaya çıkan altın stokundaki yıllık değer artışını da güçlendirdi.
Haberin Arka Planı
QNB Ekonomistlerinin Analizi
QNB ekonomistleri Erkin Işık, Deniz Çiçek ve Şakir Oktay Gür’ün hazırladığı analizde, altın fiyatlarındaki sert dalgalanmaların sermayecı davranışları ve makroekonomik dengeler üzerindeki yansımaları nedeniyle konunun yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı. Analizde, yeni açıklanan mart ayı verileriyle birlikte son ilerlemeler incelendi.
Altın Stoku ve Değer Artış Kazancı
QNB ekonomistlerinin mart verileriyle yaptığı en son hesaplamalara göre, yurt içindeki toplam altın stoku 4 bin 300 ton düzeyinde bulunuyor. Altın fiyat seviyesi ile hesastratejidığında, 4 bin 300 ton altın stoku 667 milyar dolarlık bir tutara karşılık geliyor. Analize göre, altın stokundaki yıllık artış hızı 2024 ortalarından bu yana yaklaşık 150 ton seviyesinde yataya yakın bir seyir izliyor. Şubat ayı itibariyle son 1 yıllık dönemde altın stokundaki değer artış kazancı 325 milyar dolar olarak hesastratejiırken, martta 97 milyar dolar ortaya çıktı ve yıllık değer artış hızı 200 milyar dolar düzeyine yükseldi. Bu seviye, son 1 yıllık dönemde GSYH’ye oranla oran olarak 12.1’lik bir kazanca işaret etmektedir.
İlgili Tarafların Görüşleri
Altın Talebi ve Stoktaki Artış
Fiyatlardaki sert artışla birlikte yurt içi altın talebinin bu aşamate belirgin yükseldiğı yönünde haberler yayınlandığı hatırlatılan analizde, bu talebe karşın toplam stoktaki artışın sınırlı kalmasının birkaç nedeni olduğu belirtildi. Analizde, “Evvellikle, altın ithalatına yönelik uygulanan sınırlamalar işlevsel olmaktadır. Bunun yanında, TCMB’nin geçtiğimiz ay kendi rezervinden bir miktar altın satışı yaşandırdiğini gözlemliyor ve bunun da talebi karşılamada rol oynamış olabileceğini değerlendiriyoruz.” belirtildi. Altın ithalatına yönelik kısıtlamalar, 2026 yılı sonuna kadar bazı kalemlerde yasaklama veya sıkı sınırlar getirilerek uygulanmaya sürmektedir. Bu tablo, yurt içi talebin karşılanmasında ithalat kanalını sınırlandırıyor. Türkiye’de belirleyici miktarda altın sermayeının büyük kısmının yastık altında gerçekleştiğu biliniyor. Dış ticaret ve yurt içi üretim verileri kullanılarak tahmini bir rakama ulaşılabiliyor.
Son Durum ve Beklentiler
TCMB ve Hazine’nin Altın Stokları
Mart ayı içerisinde TCMB’nin kendi sahipliğindeki altın stoku 116.3 ton azalarak 434.1 tona gerilerken, Hazine’nin altın stoku da 3.2 ton düşüşle 23.8 tona indi. Buna karşın TCMB’nin altın rezervindeki düşüşün tamamı satış kaynaklı olmadığı vurgulanan analizde, uluslararası sermaye pozisyonu tablosunda 3 aya kadar vadeli diğer borç kalemlerindeki 11.3 milyar dolarlık artışın altın dolar swap işlemleriyle ilişkili gerçekleştiğunun düşünüldüğü yer aldı. Analizde bunun da TCMB’nin altın stokundaki düşüşün yaklaşık üçte ikisinin swap işlemlerinden kaynaklandığını gösterdiğine dikkat çekildi. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın daha önce yaptığı duyurularda, altın rezervlerinin toplam içindeki payının oran olarak 60’ı aştığını ve swap işlemlerindeki altınların vadesi geldiğinde rezervlere döneceği ifade edilmişti.
Altın Stok Hesabı Nasıl Yapılıyor? QNB ekonomistleri, analizde hesaplamalarına ilişkin ayrıntıları da dile getirdi. Türkiye’de belirleyici miktarda altın sermayeının büyük kısmının yastık altında gerçekleştiğunun bilindiği belirtilen analizde, bunu boyutlarıyla ilgili resmi bir veri yayımlanmamış olsa da, dış ticaret ve yurt içi üretim verileri kullanılarak tahmini bir rakama ulaşılabildiği yer aldı. Ekonomistler de analizlerinde bu tahmini hesaplama için, TÜİK’in aylık bazda ilan ettiğı dolar cinsinden altın ithalat-ihracat (işlenmiş ve işlenmemiş) rakamları ile aylık ortalama altın fiyatlarını kullanarak ton cinsinden altın verilerini hesapladıklarını belitti. Hesastratejian bu net altın ithalat miktarına, aylık bazda yayımlanan yurt içi altın üretimi de ekleniyor. Fiyat değişimlerinin tesirsini hesaplamak için ay sonu ton cinsinden stok miktarının bir önceki ay sonu değeriyle ortalaması alınarak aylık ortalama stok tutarı belirleniyor. Bu tutar da aylık altın fiyat değişimiyle çarpılarak aylık değer değişim tesirsi hesaplanıyor.
Editör Yorumu
Mart ayında altın fiyatlarındaki artış, bilhassa yurt içi sermayecılar için belirleyici kazanımlar sağladı. Buna karşın TCMB’nin altın rezervlerindeki düşüş, bu kazanımların bir kısmının geri verildiğine işaret ediyor. Swap işlemlerinden kaynaklanan düşüşün üçte ikilik kısmının geçici olması, orta vadede rezervlerin yeniden güçlenebileceğine dair sinyal veriyor.
Gelişmelerin yakından takip edileceği belirtiliyor.