Tüm gözlerin çevrildiği bu gelişmede, Altın fiyatlarındaki tarihi düşüş yatırımcıyı vurdu
Geçtiğimiz mart ayında yaşanan küresel altın fiyatlarındaki sert düşüş, Türkiye’deki yatırımcılar için ciddi bir kayba dönüştü.
Altın fiyatlarındaki tarihi düşüş sermayecıyı vurdu
Geçtiğimiz mart ayında yaşanan uluslararası altın fiyatlarındaki sert düşüş, Türkiye’deki yatırımcılar için kayda değer bir kayba dönüştü. QNB Finansbank ekonomistleri Erkin Işık, Deniz Çiçek ve Şakir Oktay Gür’ün hazırladığı analize göre, mart ayında altın stokundaki yıllık değer artış kazancının 97 milyar doları buharlaştı.
Güvenli liman beklenmedik şekilde sarsıldı
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü mart ayında, altın ons fiyatı oran olarak 11.5’e yakın gerileyerek sermayecıları şaşkına çevirdi. Geleneksel olarak “güvenli liman” kabul edilen altın, bu kez jeopolitik gerilimlere alışılmadık şekilde negatif tepki verdi. Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir çatışma tehlikeine rağmen altının bu beklenmedik davranışı, piyasa dinamiklerindeki değişimi gözler önüne serdi.
Şubat itibariyle son 1 yıllık dönemde altın stokundaki değer artış kazancı 325 milyar dolardan martta 200 milyar dolar düzeyine geriledi. Bu dramatik düşüş, sermayecı portföylerinde belirleyici bir erimeye işaret ediyor.
667 milyar dolarlık dev stok
QNB ekonomistlerinin mart verileriyle yaptığı hesaplamalara göre, yurt içindeki toplam altın stoku 4 bin 300 ton düzeyinde bulunuyor. Bu miktar, halihazırdaki fiyat seviyeleriyle 667 milyar dolarlık bir tutara karşılık geliyor. Altın stokundaki yıllık artış hızının 2024 ortalarından bu yana yaklaşık 150 ton seviyesinde yataya yakın seyir izlemesi kayda değer.
TCMB’nin swap hamlesi ve satış tesirsi
Mart ayı içerisinde TCMB’nin kendi sahipliğindeki altın stoku 116.3 ton azalarak 434.1 tona gerilerken, Hazine’nin altın stoku da 3.2 ton düşüşle 23.8 tona indi. Buna karşın analize göre, TCMB’nin altın rezervindeki düşüşün tamamı satış kaynaklı değil.
Uluslararası sermaye pozisyonu tablosunda, 3 aya kadar vadeli diğer borç kalemlerindeki 11.3 milyar dolarlık artışın altın-dolar swap işlemleriyle ilişkili gerçekleştiğu düşünülüyor. Bu tablo, TCMB’nin altın stokundaki düşüşün yaklaşık üçte ikisinin swap işlemlerinden kaynaklandığını gösteriyor.
İç istek ve sermayecı psikolojisi
Altın fiyatlarında mart ayına kadar yaşanan güçlü artış eğilimi, yurt içi yatırımcılar için oldukça yükselen miktarda kâr elde edilmesini sağlamıştı. TCMB’nin çeşitli araştırmalarında, bu kanaldan oluşan gelir etkisinin iç istek üzerinde belirgin bir etkisinin gerçekleştiğu ortaya konmuştu.
Buna karşın mart ayındaki fiyat düşüşüyle bu olumlu tesirnin bir kısmı geri verildi. Buna rağmen, 200 milyar dolar seviyesindeki yıllık değer artış hızı, son 1 yıllık dönemde GSYH’ye oranla oran olarak 12.1’lik bir kazanca işaret ediyor.
Altın stoku hesap metodolojisi
QNB ekonomistleri analizde hesaplamalarına ilişkin teknik detayları da dile getirdi. Türkiye’de belirleyici miktarda altın sermayeının büyük kısmının “yastık altında” gerçekleştiğu bilinse de, bunun boyutlarıyla ilgili resmi veri bulunmuyor.
Ekonomistler, TÜİK’in aylık bazda ilan ettiğı dolar cinsinden altın ithalat-ihracat rakamları ile aylık ortalama altın fiyatlarını kullanarak ton cinsinden altın verilerini hesaplıyor. Hesastratejian net altın ithalat miktarına, aylık bazda yayımlanan yurt içi altın üretimi de ekleniyor.
Editör Yorumu
Altın fiyatlarındaki bu beklenmedik düşüş, geleneksel sermaye dogmalarının yeniden sorgulanması gerektiğini gösteriyor. Jeopolitik gerilimlerin artmasına rağmen altının “güvenli liman” özelliğini yitirmesi, uluslararası ekonomi-politik dinamiklerdeki derin değişimün bir göstergesi. Merkez bankasının swap işlemleriyle altın stokunu yönetme politikasi ise rezerv idareinde yeni bir paradigmaya işaret ediyor. Sermayecıların portföy çeşitlendirmesinde bu yeni gerçekleri dikkate alması gerekecek.
Kamuoyu, konuyla ilgili yeni açıklamaları bekliyor.
