Kamuoyunu yakından ilgilendiren bu haberde, Piyasaları Şaşırtan Nisan Verisi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayı enflasyon verisini yüzde 4,18 olarak açıkladı.
Piyasaları Şaşırtan Nisan Verisi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayı enflasyon verisini oran olarak 4,18 olarak açıkladı. Bu rakam, piyasa beklentilerinin yaklaşık 1 puan üzerinde meydana geldi. Yıllık enflasyon ise marttaki oran olarak 30,87 seviyesinden nisan ayında yüzde 32,37’ye yükseldi. Beklentilerin üzerinde gelen bu veri, bankacılık endeksinde oran olarak 2,5’i aşan kayıplara neden gerçekleşti.
Orta Doğu’daki savaş ateşkes ve müzakere sürecine girse de enflasyon üzerindeki tesirleri daha belirgin hale geldi. Nisan ayında aylık tüketici enflasyonuna en olumsuz katkı gıda ve alkolsüz içecek grubundan geldi. Taze sebze ve meyve fiyatlarında mevsim dönüşü nedeniyle yaşanan yükselen artışlar, gıda enflasyonunu aylık oran olarak 3,70’e çıkardı. Manşet enflasyonun 0,95 puanı doğrudan gıda grubundan kaynaklandı.
Hangi Kalemler Zammı Tetikledi? Enflasyon sepetinde çeşitli gruplarda kayda değer artışlar kaysöyledildi. Taze sebze ve meyve fiyatlarında aylık yükseliş oran olarak 5,93 olurken, ekmekte zam yüzde 5,98 olarak hesastratejidı. Giyim ve ayakkabıda yeni sezon zamlarla harekete geçti; bu grupta nisan enflasyonu yüzde 8,94 meydana geldi ve manşet enflasyonu 0,57 puan artırdı.
Konut, su, elektrik ve gaz grubu: Aybaşında gelen zamların tesirsiyle grup oran olarak 7,99 yükseldi ve manşet enflasyonu 0,90 puan yükseltti. Enerji fiyatları: Nisan ayında oran olarak 14,4 artan enerji fiyatlarının tesirsi tüm gruplarda hissedildi. Ulaştırma: Eşel mobil sistemine rağmen aylık oran olarak 4,29’luk enflasyon meydana geldi ve manşet tüketici enflasyonuna 0,73 puan yukarı yönlü tesir yaptı.
TCMB’den Beklenen Hamle: Ara Amaç Revizesi
Bilirkişilar, 14 Mayıs’ta yılın ikinci enflasyon değerlendirmeunu açıklayacak olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) elinin zayıfladığını belirtiyor. Yılsonu oran olarak 16 olan ara amaçin, en az 3-4 puan güncellenmesine kesin gözüyle bakılıyor. Piyasanın enflasyon beklentileri ise savaş tesirsiyle oran olarak 28-30 aralığına çıktı.
Gelişmenin Boyutları
Bazı bilirkişilara göre TCMB’nin ara amaçi oran olarak 16’dan yüzde 20-23 seviyesine çıkarması inandırıcılık yitimine yol açabilir. En az oran olarak 25-26 seviyesine çıkarması ise olumlu değerlendirilecek. Diğer bilirkişilar ise 3-4 puanlık bir ara amaç güncellemesinin muhtemel gerçekleştiğunu, tahmin aralığının da aynı derecede yükseltileceğini dile getiriyor.
Faiz İndirimi Takvimi Değişti Mi? Bilirkişiların ortaklaştığı nokta, yüzde 37 olan yaklaşım faizi ve yüzde 40’a çekilen fonlama faizinde haziran zirvesına kadar bir değişiklik olmayacağı yönünde. Mayıs enflasyonunun da yüksek gelme ihtimaline öne çıkan ekonomistler, haziran zirvesında yüzde 40 fonlama faizinin yüzde 37 yaklaşım faizine çekilebileceğini vurguluyor. Temmuz Para Yaklaşımsı Kurulu doruksında ise faiz indiriminin olabileceği öngörülüyor.
Öne Çıkan Açıklamalar
Bilirkişilar Ne Diyor? Faiz ve Amaç Tartışması
Ekonomi dünyasının önde gelen isimleri, gelen veri ışığında değerlendirmelerde bulundu. Ekonomist Uğur Gürses, 4 aylık birikimli enflasyonun oran olarak 14,64’e geldiğini hatırlatarak Merkez Bankası’nın amaç revizyonu için geç kaldığını savundu. Gürses, “Banka amaç revizyonu için zaten geç kaldı. 10 gün Enflasyon Değerlendirmeu’nu beklememeli, şimdi hemen ‘tutmayacak hedefi yukarı çektim’ demeli” söyledi.
Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, mevsimsellikten arındırılmış olarak nisanda B endeksinin yüzde 2,4 yükseldiğını ve bunun oldukça yükselen bir rakam olduğunu vurguladı. Kara, “Bu değerler Merkez Bankası’na faiz indirimi için alan tanımıyor. Mayıs ve haziran aylarında aşağı yönlü sert bir düzeltme olmadıkça faiz indirimi ötelenebilir” ifadelerini kullandı.
TOBB ETÜ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Atılım Murat, ara amaç ve tahmin aralığının minimum 3 puan güncellenmesini beklediğini dile getirdi. Murat, “TCMB’nin yüzde 16’lık ara amaçi kayda değer şekilde revize etmesi gerektiğini ve ara hedefler tahmin aralığının altında kaldığında kurumun kredibilite kaybına uğradığını” altını çizdi.
Merak Edilen Soruların Yanıtları
Banka ve Portföy Yöneticilerinin Görüşü
QNB Baş Ekonomisti Erkin Işık, gıda ve giyim fiyatlarındaki yükselen artışın tahminden sapmada işlevsel olduğunu ancak genel olarak bütün veride yukarı yönlü sapma bulunduğunu vurguladı. Işık, “Bu görünümle TCMB’nin uzunca bir süre bankalararası faizi halihazırdaki oran olarak 40 seviyesinden aşağı indirmesi zor olacak” diye açıkladı.
Nurol Portföy Idare Kurulu Danışmanı Dr. Altuğ Özaslan, yılsonu enflasyonun oran olarak 30’un altında olma ihtimalinin kalmadığını dile getirdi. Özaslan, “TCMB yılsonunu oran olarak 24’e revize etmesini bekliyorum. Halihazırdaki görünüm itibariyle temmuz ayından evvel faiz indirimi artık gerçekleşemez” değerlendirmesini yaptı.
Gedik Sermaye Baş Ekonomisti Serkan Gönençler ise piyasayı asıl yanıltanın çekirdek enflasyon gerçekleştiğunu elde etti. Gönençler, “Enflasyonun oran olarak 32 civarında kaldığı bir ortamda fonlama maliyetinin inmesi süreci biraz daha gecikebilir” söyledi.
Asgari Ücrete Ara Zam Konude
Yılın ilk dört ayında oran olarak 14,64 ile yüzde 15’e dayanan enflasyon, yılbaşında asgari ücrete yapılan yüzde 27 zammı eritti. Bilirkişilar, temmuzda ara zammın da konue gelebileceğini, bunun da TCMB’nin elini rahatlatmayacağı görüşünde. Bu tablo, alım gücü korunumu açısından hayati bir başlık olarak masada duruyor.
Editör Yorumu
Nisan ayı enflasyon verisi, yalnızca rakamların değil, jeopolitik tehlikelerin ve mevsimsel geçişlerin ekonomi idarei üzerindeki baskısını da ortaya koydu. TCMB’nin 14 Mayıs’taki değerlendirmeu, yalnızca bir tahmin güncellemesi değil, aynı zamanda kurumun “fiili enflasyon” ile “amaçlenen enflasyon” arasındaki makası nasıl kapatacağının sinyali olacak. Bilirkişiların oran olarak 25-30 bandına işaret etmesi, yılsonu için daha gerçekçi bir zemin ortaya çıktırabilir. Buna karşın asıl belirleyici olan, enerji ve gıda fiyatlarındaki oynaklığın ikinci çeyrekte nasıl seyredeceği. Faiz indirim beklentilerinin temmuza ötelenmesi, piyasa nakit akışı stratejilamalarını doğrudan tesirleyecek.
Konuya ilişkin yeni açıklamaların gelmesi bekleniyor.