Gündeme gelen son gelişmelere göre, Hal ile üretici arasındaki fiyat makası açıldı
Türkiye’nin en büyük iki sebze-meyve hali olan Antalya ve İstanbul’daki fiyat verileri, gıda enflasyonunun vardığı kritik seviyeyi gözler önüne serdi.
Hal ile üretici arasındaki fiyat makası açıldı
Türkiye’nin en büyük iki sebze-meyve hali olan Antalya ve İstanbul’daki fiyat verileri, gıda enflasyonunun vardığı hayati seviyeyi gözler önüne serdi. Ekonomim gazetesinde içerik hazırlayan gazeteci Hüseyin Gökçe’nin derlediği verilere göre, domates, salatalık, patates, soğan gibi 10 temel ürünün ortalama fiyatı Antalya Toptancı Hali’nde %93, İstanbul Toptancı Hali’nde ise %97 oranında artış gösterdi.
Üretici-tüketici makası derinleşti
En çarpıcı ilerleme, hal fiyatlarındaki bu sert artışa rağmen üretici eline geçen fiyat artışının yalnızca %36,09’da kalması gerçekleşti. Bu tablo, fiyatların yalnızca arz-istek dengesiyle değil, aradaki maliyet ve aracı unsurlarla belirlendiğini bir kez daha ortaya koydu.
Kokteyl domateste rekor artış: %567
Fiyatı en çok artan ürün kokteyl domates gerçekleşti. Antalya Toptancı Hali’nde geçen sene 15-38 lira arasında satılan kokteyl domatesin fiyatı, 20 Nisan 2026 itibarıyla 100-220 liraya yükseldi. Bu artış oranı %567 olarak hesastratejidı. Aynı ürün İstanbul Toptancı Hali’nde ise geçtiğimiz yıl 60-80 lira arasında satılırken, içinde bulunduğumuz yıl 160-215 lira arasında satılıyor.
Normal domates ve biberde yükselen artış
Normal domates Antalya Toptancı Hali’nde geçtiğimiz yıl 10-30 lira arasında satılırken, içinde bulunduğumuz yıl fiyat 50-120 lira bandına çıktı. Artış oranı %300’ü buldu. İstanbul Toptancı Hali’nde ise 35-50 liraya satılan ürün içinde bulunduğumuz yıl 50-155 lira arasında satılıyor ve artış oranı %210 düzeyinde. Sivri biberin İstanbul Toptancı Hali’ndeki fiyat artışı Antalya’yı geçti. İstanbul Toptancı Hali’nde geçtiğimiz yıl 45-55 lira arasında satılan sivri biber, içinde bulunduğumuz yıl 80-145 lira arasında satılıyor ve fiyat artışı %164’ü buldu.
Patates ve soğanda gerileme
Fiyatları tartışılan hatta bir dönem depolara stokçuluk gerekçesiyle baskınların gerçekleştirildiğı patates ve soğanda ise içinde bulunduğumuz yıl gerileme meydana geldi. Antalya Toptancı Hali’nde 15-23 liraya satılan patatesin fiyatı içinde bulunduğumuz yıl 10-20 liraya düştü. İstanbul Toptancı Hali’nde 17-23 liraya satılan patatesin fiyatı içinde bulunduğumuz yıl da 17-29 lira arasında ortaya çıktı.
10 ürünlük sepet 1000 liraya dayandı
İncelemeye konu ürünlerden her birinden 1’er kilo alınarak ortaya çıktırulan sepetin fiyatı İstanbul Toptancı Hali’nde 1000 lirayı buldu. Geçtiğimiz yıl 383-508 lira arasında olan sepet fiyatı içinde bulunduğumuz yıl 576-999 lira arasında yükseldi. Aynı sepet Antalya Toptancı Hali’nde geçtiğimiz yıl 243-462 lira arasında dolarken, içinde bulunduğumuz yıl 443-890 lira arasında doluyor.
Gıda enflasyonuyla karşılaştırma
TÜİK verilerine göre Türkiye’de gıda enflasyonu Mart 2026’da bir evvelki yılın aynı ayına göre %32,36 artış gösterdi. Buna karşın hallerdeki bu %97’lik artış, gıda enflasyonunun çok üzerinde bir seyir izliyor. Bu tablo, tüketiciye yansıyan fiyat artışlarının üretici fiyatlarından çok daha hızlı yükseldiğını gösteriyor.
Editör Yorumu
Sebze-meyve fiyatlarındaki bu dramatik artış, yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacak kadar yükselen. Üretici ile tüketici arasındaki %60’ı aşan fiyat farkı, lojistik maliyetler, aracı sayısı ve market marjları gibi yapısal problemlara işaret ediyor. Bilhassa kokteyl domateste görülen %567’lik artış, belirli ürünlerde spekülatif hareketlerin de olabileceğini düşündürüyor. Tüketicinin temel gıda harcamalarındaki bu yük, hanelerin satın alma gücünü kayda değer şekilde eritiyor.
Bu önemli gelişmenin yansımaları önümüzdeki günlerde netleşecek.
